MỘT BỜ CỎ XANH

Có những buổi chiều, khi ánh nắng cuối ngày rơi xuống mái hiên như một lớp bụi vàng, tôi lại nhớ đến câu thơ tôi viết 20 năm về trước: “Này em có khác chi anh…”

Một câu hỏi tưởng nhẹ như gió, nhưng lại mở ra cả một cõi suy tư về phận người. Ta sống giữa đời, tưởng mình khác biệt, tưởng mình có những nỗi riêng không ai hiểu. Nhưng rồi nhìn kỹ, hóa ra ai cũng đi qua những con đường giống nhau, chỉ khác nhau ở cách ta kể lại.

Thuở nhỏ, ta lớn lên trong những buổi sáng còn đẫm sương, trong tiếng gà gáy, trong mùi khói bếp của mẹ. Ta ăn những bữa cơm đơn sơ, ngủ những giấc ngủ không mộng mị, rồi cắp sách đến trường với đôi dép nhựa còn ướt sương đêm. Lớn lên một chút, ta bắt đầu biết mơ mộng, biết nhìn ra cánh đồng mà tưởng tượng về một thế giới rộng hơn. Rồi ta đi xa — không phải để bỏ lại quê nhà, mà để tìm một cuộc đời mới cho chính mình.

Nhưng đi xa rồi mới hiểu: Dù ta có học hành bao nhiêu, có đặt chân đến bao nhiêu thành phố, thì trong sâu thẳm, ta vẫn chỉ là đứa trẻ ngày nào. Vẫn vụng về, vẫn mong được thương, vẫn sợ lạc lõng giữa đời.

Rồi đến lúc ta mang trên vai những nỗi lo không tên.
“Nỗi con, rồi lại nỗi nhà…”

Những nỗi lo ấy đến rất tự nhiên, như thể đời sống đã chờ sẵn để trao cho ta. Ta lo cho con cái, lo cho cha mẹ già, lo cho mái nhà trước những cơn gió bất trắc. Ta lo cho những điều chưa xảy ra, lo cho những điều đã xảy ra, và lo cho cả những điều chẳng bao giờ xảy ra. Đời sống, đôi khi, chỉ là một chuỗi dài những lo toan mà ta phải học cách mỉm cười đi qua.

Và giữa những lo toan ấy, ta vẫn phải đối diện với “nỗi đời đen bạc, ta bà, vu vơ.”

Có những ngày, ta thấy mình như một chiếc lá bị gió cuốn giữa chợ đời. Người ta chen lấn, tranh giành, hơn thua, còn ta chỉ đứng nhìn, không biết nên bước tiếp hay dừng lại. Ta gặp những người tử tế, rồi cũng gặp những người khiến ta tổn thương. Ta học cách im lặng trước những điều không thể thay đổi, và học cách tha thứ cho những điều không đáng để giữ trong lòng.

Nhưng thật lạ, chính trong những ngày mỏi mệt nhất, ta lại tìm đến chữ nghĩa.

“Rồi thơ rồi phú ngu ngơ…”

Ta viết không phải để chứng tỏ mình hiểu đời, mà để giữ lại chút mềm mại trong tâm hồn. Viết để nhớ rằng ta từng có những giấc mơ trong trẻo, từng tin vào điều thiện, từng nhìn đời bằng đôi mắt không vướng bụi. Cái “ngu ngơ” ấy, hóa ra, là phần đẹp nhất của con người — phần mà đời sống càng xô đẩy, ta càng phải giữ.

Và rồi, bài thơ khép lại bằng một câu như một lời hẹn thầm thì:

“Rồi mai, rồi mốt: một bờ cỏ xanh.”

Bờ cỏ xanh ấy là gì?
Có thể là một buổi chiều bình yên sau những ngày giông bão.
Có thể là một khoảnh khắc ta ngồi xuống, thở một hơi dài, và thấy lòng mình nhẹ như mây.
Có thể là một nơi chốn trong ký ức — nơi ta từng chạy chân trần trên cỏ, từng cười vô tư, từng tin rằng cuộc đời này hiền lành.

Nhưng cũng có thể, bờ cỏ xanh ấy nằm ngay trong tâm hồn ta.
Một nơi mà ta không còn so đo, không còn buồn giận, không còn thấy mình nhỏ bé giữa đời.
Một nơi mà ta trở về với chính mình — giản dị, hiền lành, và… ngu ngơ như thuở ban đầu.

Và có lẽ, đó chính là điều đẹp nhất mà đời người có thể hướng đến: Sau bao nhiêu năm đi xa, sau bao nhiêu nỗi lo, sau bao nhiêu lần vấp ngã, ta vẫn giữ được một bờ cỏ xanh trong lòng — để biết rằng mình chưa bao giờ đánh mất bản chất hiền hòa của chính mình.

S58

(Fairfax, VA, January 26, 2026)

LỤC BÁT NGU NGƠ

Này em có khác chi anh
Lớn lên ăn ngủ, học hành, đi xa
Nỗi con, rồi lại nỗi nhà

Nỗi đời đen bạc, ta bà, vu vơ

Rồi thơ rồi phú ngu ngơ
Rồi mai, rồi mốt: một bờ cỏ xanh !

(23/02/2005)

Lời bàn của Vũ quốc Tịch:

Một Bờ Cỏ Xanh – Hành Trình Trở Về Với Phần Người Hiền Lành Nhất

“Một bờ cỏ xanh” của S58 không đơn thuần là một tản văn hoài niệm. Đó là một bản độc thoại nội tâm lặng lẽ nhưng bền bỉ, nơi con người nhìn lại đời mình bằng ánh mắt tỉnh thức và bao dung. Câu hỏi vọng về từ quá khứ – “Này em có khác chi anh…” – không chỉ là lời tự vấn cá nhân, mà là chìa khóa mở ra một nhận thức phổ quát: con người thường ngỡ mình cô độc, khác biệt, lạc lõng giữa đời, nhưng thực ra, những chặng đường căn bản của kiếp người lại giống nhau đến lạ lùng.

Ta cùng sinh ra trong thiếu thốn, cùng lớn lên bằng mơ mộng, cùng rời quê để tìm mình, rồi cùng gánh trên vai những lo toan nặng trĩu. Chỉ khác nhau ở cách mỗi người đối diện và kể lại hành trình ấy.

Giữa dòng đời xô bồ và dễ cuốn trôi, tác giả tìm về những ký ức tưởng chừng rất nhỏ: mùi khói bếp của mẹ, đôi dép nhựa ướt sương sớm. Nhưng chính những điều bình dị ấy lại trở thành “hằng số đạo đức” giữ cho con người không lạc khỏi chính mình.

Mùi khói bếp không chỉ gợi bữa cơm nghèo, mà là hơi ấm của tình thương – nơi lòng trắc ẩn được nuôi dưỡng từ thuở ban đầu. Giữa một “đời đen bạc”, ký ức ấy nhắc con người chọn sống hiền lành thay vì sắc lẹm, chọn bao dung thay vì tranh giành.

Đôi dép nhựa ướt sương là biểu tượng của sự khiêm cung. Dẫu sau này có bước đi trên bao đôi giày sang trọng, cái lạnh của sương sớm năm nào vẫn nhắc nhở tác giả về điểm khởi đầu mong manh, để không bị mê hoặc bởi danh vọng, không quên mình từng là đứa trẻ chân trần, “ngu ngơ” mà trong trẻo.

Bước vào đời, tác giả tự họa mình như một chiếc lá giữa chợ người, nơi đầy rẫy toan tính và chen lấn. Nhưng thay vì để gió cuốn đi, chiếc lá ấy chọn dừng lại. Sự dừng lại không phải là trốn chạy, mà là một bản lĩnh: đứng yên để không bị đồng hóa.

Mái hiên bụi vàng – ranh giới giữa ký ức và hiện tại – trở thành nơi nương náu tinh thần. Dưới ánh nắng chiều, những tổn thương không còn sắc nhọn mà lắng lại thành sự trân trọng. Ở đó, chữ nghĩa và thơ phú không phải phương tiện thoát ly, mà là cách giữ lại “chút mềm mại trong tâm hồn”, để con người không bị thời gian làm chai sạn.

Giữa những gánh nặng "nỗi con, nỗi nhà", chữ nghĩa trở thành một thánh đường trú ẩn. Tác giả chọn giữ lại vẻ "ngu ngơ" – một sự minh triết của người đã thấu tận nhân gian nhưng vẫn đặt niềm tin vào điều thiện. Đó là cách bảo vệ tâm hồn khỏi sự chai sạn của thời gian chứ không phải là dại khờ.

Hình ảnh “một bờ cỏ xanh” ở đoạn kết mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Đó không phải là đích đến của danh vọng hay thành tựu, mà là trạng thái bình yên nội tâm. Sau những giông bão, con người học cách tha thứ:

Tha thứ cho đời vì những đen bạc đã qua, và quan trọng nhất, tha thứ cho chính mình vì những vụng về, lỗi nhịp.

Bờ cỏ xanh là nơi ta cởi bỏ mọi mặt nạ của sự trưởng thành để trở về làm đứa trẻ năm xưa – hiền lành, mong manh nhưng nguyên vẹn. Đó là khoảng xanh nội tâm mà cơm áo gạo tiền không thể chạm tới.

Qua “Một bờ cỏ xanh”, S58 gửi gắm một triết lý sống lặng lẽ mà bền bỉ: cuộc đời không phải là một đường thẳng hướng tới thành công, mà là một vòng lặp nỗ lực tìm về sự hồn nhiên. Điều quý giá nhất sau mọi bão tố không phải là ta đã đi được bao xa, mà là ta còn giữ được bao nhiêu "sắc xanh" trong tâm hồn mình.

Khi con người còn có thể tìm thấy một bờ cỏ xanh để ngồi xuống, thở chậm lại và nhớ mình từng là ai, thì dù đời nhiều biến động, ta vẫn chưa bao giờ thực sự lạc lối.

(FX. Vũ Quốc Tịch, 64)