Vài Nhận Định về Tự do Mậu dịch 

 

 

Kinh tế học có bằng chứng thực nghiệm rõ rệt và lý thuyết mạnh mẽ để tin rằng tự do mậu dịch đưa đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế. Tự do mậu dịch và mở cửa thương mại được định nghĩa một cách đơn giản là việc loại bỏ hoặc giảm bớt hàng rào mậu dịch (như cấm vận hay áp đặt quan thuế, tariffs) nhằm ngăn chặn hoặc giảm thiểu các sản phẩm nhập cảng vào nước hoặc xuất cảng từ một quốc gia sang một quốc gia khác. Nói cách khác, tự do mậu dịch là một chính sách cho phép tự do xuất cảng và nhập cảng, và hoàn toàn không có sự can thiệp nào của chính phủ.

​

Những lợi ích của tự do mậu dịch thường khó thấy đối với quần chúng, trong khi đó lợi ích của việc bảo vệ một nhóm công nhân nào đó trong một quốc gia tránh khỏi sự cạnh tranh của ngoại quốc thường dể nhìn thấy ngay. Ví dụ, nhiều người nghĩ rằng nhập cảng sản phẩm từ Hoa Lục có hại cho công nhân ở Hoa Kỳ, đặc biệt là những công nhân làm việc trong các ngành kỹ nghệ nhẹ hoặc tiểu công nghệ (như sản xuất quần áo, giày dép hoặc đồ gia dụng, v.v.) đang phải đối diện với sự cạnh tranh của ngoại quốc. Đó là lý do tại sao trong thời kỳ suy thoái kinh tế chúng ta thường nghe những khẩu hiệu như “Buy American!” hoặc “Bring Jobs Back to America!” Theo trực giác, điều này có vẻ như là một điều đúng đắn cần làm. Nhưng trực giác đó rất là sai lầm.

​

Trên thực tế, giáo sư Douglas Irwin của trường Đại học Dartmouth nhắc nhở chúng ta rằng “Nếu chúng ta chỉ mua hàng Hoa Kỳ, không ai khác [ở ngoại quốc] sẽ mua hàng sản xuất từ Hoa kỳ!” Điều đó có nghĩa là nếu chúng ta chỉ mua các sản phẩm của Hoa kỳ và cấm nhập cảng hàng hóa từ các nước khác, thì các nước đó sẽ trả đũa bằng cách cấm hàng hóa của Hoa Kỳ xuất cảng vào nước của họ. Giáo sư Irvin đã nêu ra rằng khi Hoa Kỳ áp đặt thuế nhập cảng (tariffs) Smoot-Hawley vào năm 1930, điều đó đã đưa đến một phong trào đánh thuế nhập cảng cao trên toàn thế giới bởi vì các quốc gia khác trả đũa bằng cách hạn chế nhập cảng. Kết quả là nền kinh tế thế giới rơi vào tình trạng suy thoái[i].

​

Trên thực tế tự do mậu dịch có lợi chung cho mỗi nước giao dịch, cho dù đó là một nước đang phát triển hay một nước phát triển. Các nước đang phát triển có thể cải thiện sự tăng trưởng và phát triển kinh tế qua các hiệp định tự do mậu dịch. Ví dụ, tự do mậu dịch tạo ra cơ hội xuất cảng cho các nước đang phát triển, thúc đẩy các thành phần kinh tế sản xuất hàng hóa xuất cảng, và tạo ra công ăn việc làm ổn định và lợi tức cao hơn, đồng thời tăng mức sống của họ. Theo Ủy ban Âu châu, tỷ số lương công nhân ngành công nghệ ở các nền kinh tế mở cửa cao gấp 3 đến 9 lần so với các nền kinh tế đóng cửa. Ngoài ra, trong một quốc gia, người lao động trong một ngành mở cửa cho mậu dịch kiếm được nhiều tiền hơn những người làm việc trong một lĩnh vực khép kín. Ví dụ, ở Chile, một công nhân trong một khu vực mở cửa mậu dịch kiếm được mức tăng trung bình 1,100 Âu kim mỗi năm so với một công nhân trong một khu vực đóng cửa.

​

Mặt khác, các nước phát triển cũng được hưởng lợi từ sự mở cửa cho tự do mậu dịch. Giáo sư Donald Boudreaux của Đại học George Mason nêu ra rằng tự do mậu dịch làm tăng sự thịnh vượng cho người Hoa Kỳ và công dân của tất cả các nước tham gia. Nó cho phép mọi người dân Hoa kỳ mua được nhiều sản phẩm hơn với giá thấp hơn. Tự do mậu dịch nâng cao hiệu năng và tăng cường sự canh tân. Khi nhập cảng và xuất cảng tăng, những lợi ích này cũng tăng lên[ii]. Trên thực tế, theo Viện Brookings, xuất cảng đóng một vai trò quan trọng trong việc dẫn đưa nền kinh tế Hoa Kỳ ra khỏi cuộc suy thoái vĩ đại (2007-2009) và trong giai đoạn phục hồi. Xuất cảng chiếm 37.3% GDP của Mỹ trong giai đoạn 2009-2012 và tăng với tốc độ hàng năm là 11.9% trong cùng giai đoạn đó[iii]. Trong khi đó, từ năm 2009 đến năm 2012, GDP của Hoa Kỳ chỉ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng hàng năm là 2.2 phần trăm. Rõ ràng là sự cởi mở với thương mại tạo nên sự đóng góp rõ ràng, đáng kể đối với sự tăng trưởng và phát triển kinh tế.

​

Tóm lại tự do mậu dịch mang đến lợi ích cho tất cả các quốc gia tham dự. Thiết lập ràng rào mậu dịch (thí dụ như thuế nhập cảng, tariffs) sẽ mang đến bất lợi cho nền kinh tế của mọi quốc gia trong cộng đồng quốc tế, ngoại trừ các quốc gia tự túc, không xuất cảng cũng như không nhập cảng.

​

P. Nguyễn Văn Sáng, 58

(Fairfax, VA, July 24, 2025)

​

[i] Smoot-Hawley contributed to the early loss of confidence on Wall Street and signaled U.S. isolationism. By raising the average tariff by some 20 percent, it also prompted retaliation from foreign governments, and many overseas banks began to fail. (Because the legislation set both specific and ad valorem tariff rates [i.e., rates based on the value of the product], determining the precise percentage increase in tariff levels is difficult and a subject of debate among economists.) Within two years some two dozen countries adopted similar “beggar-thy-neighbour” duties, making worse an already beleaguered world economy and reducing global trade. U.S. imports from and exports to Europe fell by some two-thirds between 1929 and 1932, while overall global trade declined by similar levels in the four years that the legislation was in effect. See https://www.britannica.com/topic/Smoot-Hawley-Tariff-Act

 

[ii] Xem: Boudreaux, D., “The Benefits of Free Trade: Addressing Key Myths.” Mercatus Center, George Mason University, November 5, 2013. http://mercatus.org/publication/benefits-free-trade-addressing-key-myths

[iii] Xem: Istrate, Emilia and Marchio, N. “Export Nation 2012: How U. S. Metropolitan areas are driving national growth.” Metropolitan  Policy Program at Brookings, 2016 . https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/0308_exports.pdf