Chuyện Hai Dòng Nước

Chiều nay, đứng bên cửa sổ nhìn xuống con đường, tôi bỗng nghĩ đến hai dòng tư tưởng vẫn chảy âm thầm trong đời sống nước Hoa Kỳ: một bên như dòng nước rộng, muốn ôm lấy mọi bờ bãi; một bên như con suối hẹp, trong veo, muốn giữ lấy hình dạng nguyên thủy của mình. Hai dòng ấy, dù khác nhau, vẫn cùng chảy qua những mùa gió, những buổi sáng sương mỏng, những đêm dài có ánh đèn vàng hắt xuống mặt đường.

​

Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa — hai cái tên tưởng như khô khan, nhưng nếu nhìn kỹ, mỗi bên đều mang một tâm hồn, một nỗi mong mỏi riêng, như hai người bạn già ngồi đối diện nhau bên quán cà phê, mỗi người nâng niu một tách trà theo cách của mình.

​

Người của Dân chủ thường nói về sự bao dung, về những bàn tay dang rộng. Họ tin rằng cuộc đời vốn nhiều gió bụi, nên con người cần một mái hiên chung để trú ngụ. Thuế, đối với họ, là sự chia sẻ; phúc lợi xã hội là tấm chăn mỏng phủ lên những con người dễ bị lạnh. Họ muốn chính phủ như một người mẹ hiền, biết lo toan, biết nâng đỡ, biết đặt tay lên vai những ai đang mệt mỏi và nghèo khổ.

​

Còn người của Cộng hòa lại tin vào sức mạnh của mỗi cá nhân. Họ nói rằng con người chỉ thật sự lớn lên khi tự bước đi trên đôi chân của mình. Thuế nên nhẹ để ai cũng có thể giữ lấy thành quả lao động của mình; phúc lợi xã hội nên vừa đủ để không ai quên rằng cuộc đời vẫn cần phải có nỗ lực để sinh nhai. Với họ, chính phủ giống như người cha nghiêm nghị: đứng xa một chút, để con tự học cách đứng thẳng.

​

Hai cách nghĩ ấy, tưởng như đối nghịch, nhưng kỳ thực đều bắt nguồn từ một tấm lòng muốn điều tốt cho đời. Chỉ khác nhau ở chỗ: một bên tin vào vòng tay chung của xã hội, một bên tin vào sức mạnh riêng tư của cá nhân; một bên muốn mở rộng cánh cửa, một bên muốn giữ cho ngôi nhà khỏi bị gió lùa.

​

Tôi nhớ có lần đi dọc bờ sông Potomac vào một buổi chiều thu. Lá vàng rơi lác đác trên mặt nước, trôi theo hai dòng chảy khác nhau rồi lại gặp nhau ở khúc quanh. Cuộc đời chính trị cũng vậy. Những tranh luận, những khác biệt, đôi khi tưởng như không thể hòa giải, nhưng rồi cuối cùng vẫn gặp nhau ở một điểm: mong cho đất nước yên ổn, cho con người được sống một đời tử tế và an toàn.

​

Và tôi nghĩ, có lẽ điều đẹp nhất không phải là chọn một dòng nước để đứng về một phía, mà là biết lắng nghe tiếng chảy của cả hai dòng. Bởi trong mỗi chúng ta, đôi khi cũng có hai tiếng nói: một tiếng muốn được che chở, một tiếng muốn tự do; một tiếng muốn chia sẻ, một tiếng muốn giữ lấy phần mình. Hai tiếng ấy, nếu biết hòa lại, sẽ thành một bản nhạc dịu dàng của một đời sống bình an.

​

Chiều xuống dần. Ánh nắng cuối ngày trải một lớp vàng mỏng lên mái nhà đối diện. Tôi khép cửa sổ, lòng nhẹ như vừa nghe xong một câu chuyện cũ. Hai hệ tư tưởng vẫn còn đó, như hai dòng nước chảy qua buổi chiều — khác nhau, nhưng cùng làm nên vẻ đẹp của một đất nước rộng lớn và phức tạp, nơi mỗi con người đều có quyền mơ ước theo cách của mình. Và tôi luôn nghĩ về một đất nước luôn tiến triển trong trường kỳ mặc dù có lúc lộn xộn và bất ổn trong đoản kỳ.

​

S58

(Fairfax, VA, January 2026)v