Milton Friedman là một nhà kinh tế nổi tiếng của thế kỷ 20. Ông nhiệt thành ủng hộ và phổ biến các tư tưởng kinh tế thị trường tự do từ giữa thế kỷ 20 đến đầu thế kỷ 21. Tạp chí Fortune gọi Milton Friedman là “kinh tế gia của thế kỷ”[1]. Cũng như Adam Smith, Milton Friedman tin rằng lợi ích xã hội sẽ đạt được khi các cá nhân được tự do làm việc vì tư lợi của họ. Ông nhấn mạnh rằng tự do cá nhân phải được tôn trọng khi nó không giới hạn sự tự do của người khác; do đó, các cá nhân có một nghĩa vụ đạo đức và pháp lý để tự kiềm chế.

​

Cũng như Adam Smith, Milton Friedman lập luận rằng “tư lợi” không có nghĩa là "ích kỷ" theo nghĩa hẹp của nó. Đọc kỹ những bài viết của hai nhà kinh tế học vĩ đại nầy, đối với Adam Smith, nguyên tắc căn bản của ông là "công bình", trong khi đó nguyên tắc căn bản của Milton Friedman là "tự do". Đây là hai nguyên tắc tiên quyết của "tư lợi cá nhân". Nói cách khác, các cá nhân được theo đuổi tư lợi của chính họ bao lâu mà họ không vi phạm quyền tự do của người khác. Đây là khái niệm về "tư lợi cá nhân" mà Adam Smith và Milton Friedman ủng hộ.

​

Milton Friedman đã có những đóng góp rất quan trọng vào kinh tế học, đặc biệt là trong các lĩnh vực phân tích tiêu thụ, lịch sử và lý thuyết tiền tệ. Ông cũng cho thấy sự phức tạp của các chính sách ổn định kinh tế. Friedman nổi tiếng với "thuyết tiền tệ" của ông và ông đã sử dụng các bằng chứng thực nghiệm để phục hồi lý thuyết về số lượng tiền tệ. Lý thuyết nầy cho rằng giá cả tùy thuộc vào số cung tiền tệ. Ông khẳng định rằng, trong ngắn hạn, tăng tỷ lệ tăng trưởng của số cung tiền tệ sẽ làm tăng mức nhân dụng và số lượng hàng hóa được sản xuất. Nhưng trong trường kỳ, tăng mức cung tiền tệ sẽ làm tăng giá cả, nhưng không có ảnh hưởng gì (hoặc có ảnh hưởng không đáng kể) đến số lượng hàng hóa được sản xuất. Ngoài ra, Milton Friedman cũng là tác giả của "quy tắc k-phần-trăm mức cung tiền tệ ", nghĩa là  nếu Hệ thống Ngân hàng Dự trữ Liên bang tăng số cung tiền tệ với một tỷ lệ tương đương với tỷ số tăng trưởng của tổng sản lượng quốc gia, thì nạn lạm phát sẽ biến mất.

​

Về vai trò của chính phủ đối với nền kinh tế, Milton Friedman tin rằng chính phủ nên đóng một vai trò rất hạn chế. Ông viết,

"Chính phủ có ba vai trò chính. Chính phủ nên cung cấp cho việc quốc phòng. Chính phủ phải bảo đảm sự thực thi các hợp đồng giữa các cá nhân. Chính phủ nên bảo vệ công dân khỏi các tội ác nhằm vào chính họ hoặc tài sản của họ. Dù có theo đuổi những mục đích tốt đẹp, chẳng hạn như chính phủ cố gắng sắp xếp lại nền kinh tế, lập ra luật pháp đạo đức, hoặc giúp đỡ các nhóm quan tâm đặc biệt, cái giá phải trả cho các cố gắng nầy của chính phủ là cái vô hiệu quả, cái thiếu động lực và cái mất mát tự do. Chính phủ phải là một trọng tài chứ không nên làm một cầu thủ chủ động.” - Milton Friedman

​

Đặc biệt, Friedman tin rằng chính phủ chỉ nên can thiệp trong các tình trạng sau đây:

(a) Chính phủ nên làm trọng tài: Cần có trách nhiệm thiết lập, bảo vệ và duy trì luật pháp và trật tự. Ví dụ, chính phủ phải can thiệp vào các tranh chấp giữa các cá nhân.

(b) Chính phủ phải có quyền kiểm soát tình trạng độc quyền. Khi xảy ra độc quyền, sự tự do cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường tự do không còn tồn tại. Để bảo vệ thị trường tự do, chính phủ nên can thiệp để loại trừ tình trạng độc quyền.

(c) Ảnh hưởng của các "yếu tố ngoại lai": Chính phủ nên can thiệp để bảo vệ sự an lạc của công chúng khi các yếu tố ngoại lai như ô nhiễm môi sinh ảnh hưởng đến cuộc sống của cộng đồng dân chúng.

​

Phaolo Sáng 58

 

[1] Xem Fortune magazine (1998)