THU VỚi TA

Lời bàn của Vũ quốc Tịch:

Bài thơ “Lặng lẽ chiều lên nắng trổ hoa” là một bức tranh thu tuyệt đẹp, giàu cảm xúc, nhẹ nhàng và sâu lắng, chan hòa giữa vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn con người. Từng câu, từng hình ảnh trong thơ như một nét vẽ tinh tế của người nghệ sĩ, gợi nên không chỉ khung cảnh êm đềm của buổi chiều thu mà còn cả nỗi lòng man mác, thấm đẫm thi vị của thi nhân trước thời gian và tạo vật.

Mở đầu bài thơ, “Lặng lẽ chiều lên nắng trổ hoa”, nhà thơ đã vẽ nên khung cảnh thu thanh bình và tĩnh tại. Từ “lặng lẽ” mở ra cảm giác yên ả của buổi chiều, khi thời gian như chậm lại, để ánh nắng có thể “trổ hoa” – một hình ảnh ẩn dụ rất đẹp và sáng tạo. Nắng không chỉ chiếu sáng mà còn nở rộ như hoa vàng trên mặt đất, đem lại sức sống dịu dàng cho không gian. Câu tiếp theo “Trời xanh mây trắng cảnh giao hòa” làm nền cho bức tranh ấy – sắc xanh, sắc trắng, ánh vàng hòa quyện, gợi sự trong trẻo, cân bằng và thanh khiết của trời thu. Hai câu đầu là phần “toàn cảnh” của thiên nhiên – nơi ánh sáng, màu sắc và cảm xúc gặp gỡ, đan xen.

Khi không gian được mở ra, nhà thơ đưa vào âm thanh: “Bầy chim ríu rít cành dương liễu”. Tiếng chim ríu rít tạo nên nhịp sống nhẹ nhàng, vui tươi mà vẫn bình lặng. Hình ảnh “cành dương liễu” mềm mại, phất phơ trong gió, gợi chút buồn man mác, rất đặc trưng cho cảnh thu. Tiếp đó, “Ngọn gió hiu hiu ánh nhật tà” như một nét chấm phá dịu dàng, đưa bức tranh thu sang sắc thái trầm lắng hơn. Gió nhẹ, nắng tắt, không gian nghiêng về tĩnh, gợi cảm giác vừa ấm áp vừa buồn nhẹ – cái buồn trong trẻo, thanh tao của mùa thu.

Nếu bốn câu đầu miêu tả cảnh sắc êm đềm, thì hai câu tiếp theo lại mở rộng không gian và chiều sâu của cảm xúc: “Cây cỏ vàng hoe hoang xóm vắng / Sương mù trắng xóa lạnh đường xa.” Màu vàng của cây cỏ, sắc trắng của sương mù cùng hình ảnh “xóm vắng” và “đường xa” khiến khung cảnh trở nên hoang sơ, tịch mịch. Ở đây, ta cảm nhận được không chỉ cái lạnh của tiết thu mà còn là cái lạnh trong lòng người – một nỗi cô đơn nhẹ nhàng nhưng thấm thía.

Đến hai câu cuối, hồn thơ bỗng tan vào thiên nhiên: “Đâu đây man mác hồn thu thảo / Thơ với muôn trùng, thu với ta!” Hình ảnh “hồn thu thảo” là ẩn dụ cho tâm hồn người nghệ sĩ – nhẹ như làn cỏ thu, mênh mang, thấm đượm chất mộng và tình. Câu kết “Thơ với muôn trùng, thu với ta” như lời tự nhận của thi nhân: giữa không gian vô tận ấy, con người không còn là kẻ đứng ngoài ngắm cảnh mà đã hòa vào cảnh, thành một phần của thiên nhiên, của thơ ca và của mùa thu vĩnh hằng.

Bài thơ kết tinh vẻ đẹp của thi ca cổ điển và cảm xúc lãng mạn hiện đại. Ngôn từ tinh luyện, hình ảnh gợi cảm, nhịp điệu êm ái – tất cả làm nên một bản hòa ca giữa thiên nhiên và lòng người. Từ bức tranh thu êm đềm, tác giả gửi gắm nỗi lòng nhân thế: sự tĩnh lặng, cô đơn nhưng cũng đầy giao cảm với vũ trụ. “Thơ với muôn trùng, thu với ta” – đó không chỉ là tiếng lòng của một thi sĩ, mà còn là tuyên ngôn của những ai biết lắng nghe nhịp đập dịu dàng của cuộc sống.