“Đừng hỏi đất nước có thể làm gì cho bạn – mà hãy hỏi bạn có thể làm gì cho đất nước.”(“Ask not what your country can do for you—ask what you can do for your country.”)

John F. Kennedy (1917–1963) là Tổng thống thứ 35 của Hoa Kỳ, phục vụ từ năm 1961 đến khi bị ám sát vào năm 1963. Ông là tổng thống trẻ tuổi nhất từng được bầu và là người đầu tiên theo Công giáo giữ chức vụ này. Kennedy nổi bật với các chính sách cải cách xã hội, đối ngoại cứng rắn thời Chiến tranh Lạnh và hỗ trợ phong trào dân quyền. Ông bị ám sát ở Dallas, Texas khi mới 46 tuổi, để lại nhiều tiếc nuối và dấu ấn sâu đậm trong lịch sử nước Mỹ.

Câu nói nổi tiếng của Tổng thống thứ 35 của Hoa Kỳ, John F. Kennedy, trong bài diễn văn nhậm chức ngày 20/1/1961, là một trong những câu nói sâu sắc nhất về tinh thần công dân và trách nhiệm xã hội:

“Đừng hỏi đất nước có thể làm gì cho bạn – mà hãy hỏi bạn có thể làm gì cho đất nước.”

(“Ask not what your country can do for you—ask what you can do for your country.”)

PHÂN TÍCH Ý NGHĨA CÂU NÓI

1. Khơi dậy tinh thần trách nhiệm cá nhân:

• Câu nói không chỉ nói về nghĩa vụ công dân, mà còn thách thức mỗi cá nhân tự hỏi:

  Tôi có thể đóng góp gì? Tôi có thể cải thiện điều gì?

• Thay vì thụ động đòi hỏi, Kennedy kêu gọi người dân chủ động cống hiến.

2. Phê phán tư tưởng ỷ lại vào nhà nước:

• Trong xã hội, nhiều người có xu hướng trông chờ vào sự hỗ trợ từ nhà nước: phúc lợi, trợ cấp, an sinh…

• Kennedy không phủ nhận vai trò của nhà nước, nhưng cảnh báo rằng nếu tất cả chỉ chờ nhận, đất nước sẽ không thể phát triển bền vững.

3. Khuyến khích tinh thần phục vụ và đoàn kết quốc gia:

• Câu nói hướng đến việc xây dựng một cộng đồng công dân có trách nhiệm, cùng nhau vì lợi ích chung chứ không chỉ vì lợi ích cá nhân.

• Từ đó tạo nên sức mạnh đoàn kết dân tộc, nhất là trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh thời bấy giờ.

4. Mang giá trị vượt thời đại và phổ quát:

• Không chỉ áp dụng ở Mỹ, câu nói này đúng với mọi quốc gia – trong mọi thời kỳ mà tinh thần dân tộc, trách nhiệm công dân và sự cống hiến là điều thiết yếu.

VÍ DỤ ĐIỂN HÌNH

Nelson Mandela (Nam Phi):

• Thay vì căm giận sau gần 3 thập kỷ tù đày, ông chọn tha thứ và đoàn kết dân tộc.

• Mandela không hỏi “đất nước đã làm gì với tôi?”, mà hỏi: “Tôi có thể làm gì để hàn gắn đất nước?”

Thanh niên tình nguyện – mùa hè xanh (Việt Nam):

• Hàng nghìn sinh viên hàng năm lên đường về vùng sâu vùng xa để giúp đỡ dân nghèo, xây trường, dạy học, làm đường…

• Đây là minh chứng sống động cho câu hỏi “Tôi có thể làm gì cho đất nước?”

Trong đại dịch COVID-19:

• Nhiều bác sĩ, tình nguyện viên, người dân bình thường sẵn sàng tham gia hỗ trợ tuyến đầu, quyên góp, chia sẻ…

• Thay vì đòi hỏi, họ chủ động góp phần bảo vệ cộng đồng, thể hiện tinh thần công dân mẫu mực.

NHẬN XÉT

• Đây không chỉ là một câu khẩu hiệu, mà là một lời kêu gọi hành động – thúc đẩy trách nhiệm, sự hi sinh, và lòng yêu nước.

• Trong một xã hội lý tưởng, mọi người đều phải vừa hưởng quyền lợi, vừa gánh vác trách nhiệm – đó mới là sự phát triển bền vững.

KẾT LUẬN

Câu nói của Kennedy không cũ, không lỗi thời — mà càng ngày càng đúng hơn trong thế giới hiện đại.

Nó khuyến khích chúng ta thôi đổ lỗi, thôi đòi hỏi, mà hãy làm gì để đất nước tốt hơn.

Trong một thế giới đầy biến động, nơi con người ngày càng bị cuốn vào vòng xoáy của lợi ích cá nhân và sự thờ ơ với cộng đồng, câu nói của Tổng thống John F. Kennedy như một lời thức tỉnh. Nó nhắc nhở ta rằng, yêu nước không phải là điều gì cao siêu hay xa vời – đôi khi, nó bắt đầu từ những điều rất nhỏ: biết xếp hàng ngay ngắn nơi công cộng, không xả rác bừa bãi, sẵn sàng nhường đường cho xe cấp cứu, hay dám lên tiếng bảo vệ lẽ phải. Đất nước không chỉ là hình hài trên bản đồ, mà là hơi thở, là máu thịt, là nơi từng người chúng ta gọi là “quê hương”. Mỗi hành động tử tế, mỗi việc làm đúng đắn, đều là một viên gạch xây nên tổ quốc. Đừng hỏi đất nước đã cho ta những gì – hãy tự hỏi: ta đã trả lại được gì cho nơi mình được sinh ra, lớn lên.